آیا در خدا صدوری وجود دارد؟

 نوشته ای از توماس آکویناس

ترجمه (با اندکی دخل و تصرف) و تفسیر توسط فیلیپ

اعتراض 1. بنظر میرسد که هیچ صدوری نمیتواند در خدا وجود داشته باشد. چرا که صدور،به یک حرکت برونی اشاره دارد. اما  در خدا تحرک و برونیتی وجود ندارد. پس صدوری هم در خدا وجود ندارد.

اعتراض 2. همچنین، هر چه که صادر می کند، از آنی که صادر میشود تفاوت دارد. اما در خدا تنوعی وجود ندارد لکن بسیط بودن الهی. پس در خدا صدوری نیست.

اعتراض 3. همچنین، بنظر میرسد که صدور از دیگری، در تضاد با طبیعت علت العلل باشد. اما خدا علت العلل است همان گونه که در بالا (منظور، صفحه ای دیگر)  نشان داده شده (سوال 2، مقاله ی 3) . پس در خدا صدوری وجود ندارد.

در خلاف، خداوندمان میگوید "من از خدا صادر شده ام" (یوحنا 8: 42)

من پاسخ میدهم که، کتاب مقدس نام هایی را نسبت به خدا استفاده میکند که بیانگر صدور اند. این صدور به شکل های مختلفی فهمیده شده. برخی آن را در معنای یک معلول که از علتش صادر میشوند درک کرده اند؛ به همین دلیل آریوس با نگاه داشتن این [تعلیم] ، بیان داشت که پسر  به عنوان اولین آفریده از پدر صادر میشود، و روح القدس به عنوان آفریده ای از هر دو پدر و پسر صادر میشود. در این صورت، نه پسر و نه روح القدس، خدای حقیقی نمیباشند: و این در خلاف آنیست که در مورد پسر گفته شده، "که ...  ما در پسر حقیقی او باشیم. این است خدای حقیقی" (اول یوحنا 5: 20). در مورد روح القدس نیز گفته شده است: "آیا نمی‌دانید که بدن شما معبد روح‌القدس است." (اول قرنتیان 6: 19). و داشتن معبد، از ویژگی های منحصر به خدا میباشد.
برخی دیگر این صدور را به شکل صدور علت به معلول دانسته اند، که [علت ،معلول] را به تحرک در می آورد یا شباهت خودی را بر آن تحت تاثیر قرار میدهد، که سبالیوس، آن را چنین تصور کرده بود و گفت که خدای پدر، در بدنیا آمدن جسمانی از باکره، پسر خوانده شده. و اینکه پدر، در تقدس آفرینش خردمند و تحرک آن به زندگی روح القدس نیز خوانده شده. است. کلام خدا چنین مفهومی را نقض میکند، زمانی که از خود چنین میگوید: "پسر از خود کاری نمی‌تواند کرد مگر کارهایی که می‌بیند پدرش انجام می‌دهد" (یوحنا 5: 19) و همانطور دگر فراز ها بیانگر همین موضوع اند،  میدانیم که پدر، پسر نیست.
بررسی دقیق، نشان می دهد که هر دوی این تفکرات، صدور را چون حرکتی برونی پنداشته و هیچ کدام صدور را بگونه ای که در خود خدا وجود داشته باشد نپذیرفته اند. از آنجایی که صدور پیوسته به فعل می انجامد و از آنجایی که یک صدور خارجی به موازات فعالیتی نسبت به ماده ی خارجی وجود دارد، پس میبایست صدوری نیز در خود فاعل وجود داشته باشد که به موازات فعلی درونی در فاعل میباشد. این موضوع، آشکارا به اگاهی اعمال میشود. عملی که در خود فاعل آگاه باقی میماند. چرا که هرزمانی که می می فهمیم، بر اساس خود حقیقت فهم، چیزی در ما صادر میشود که همانا مفهوم موضوع فهم شده میباشد، مفهومی که از قدرت آگاهی ما نشأت گرفته و از آگاهی ما از آن موضوع صادر می گردد. این مفهوم از طریق  "سخن گفته شده" متجلی میشود  و خود مفهوم، "سخن دل" خوانده شده  است که از طریق "سخن با صدا" مشخص میگردد.
از آنجایی که خدا، والای همه چیز است، ما میبایست آنچه که در مورد خدا گفته می شود را نه از طریقه ی پسترین موجودات که همانا اجسام باشند درک کنیم، بلکه بوسیله ی شباهت با والاترین موجودات، یعنی طبایع عقلانی؛ با این وجود حتی شباهات استنتاج شده از اینان نیز در نمایش موضوعات الهی عاجز اند. به این ترتیب، صدور نمی بایست، انطور که در اجسام است، چه در حرکت مکانی و چه به طریق صدور یک علت به معلول برونیش، همچون گرما از فاعل به چیز گرم شده - درک شود. بلکه صدور میبایست به صورت یک نشأت آگاهی فهمیده گردد، برای مثال، کلام مفهوم دار/آگاهانه که از متکلم صادر میشود و در خود او نیز باقی می ماند.   در این معناست که ایمان کاتولیک، صدور را ، دارای وجود در [خود] خدا دانسته است.

پاسخ به اعتراض 1. این اعتراض از آنجایی ناشی میشود که صدور، به معنای حرکتی مکانی، یا یک فعل تاثیر گذار بر ماده ی خارجی یا یک معلول خارجی گرفته شده؛ نوع صدوری، که در خدا وجود ندارد، آنطوری که در بالا توضیح داده شد.

پاسخ به اعتراض 2. هر چه که به صورت صدوری برونی صادر می شود، لزوما،  از منشأ متمایز است، با این حال هر چه  توسط یک صدور آگاهانه، به شکل درونی صادر گردد، لزوما [از منشأ] متمایز نیست؛ روشن است که هرچه کامل تر صادر گردد، به منشأش شباهت بیشتری خواهد داشت. چرا که آشکار است که چیزی که بیشتر فهمیده شود، مفهوم متصور شده بیشتر با فاعل آگاه، متحد و یگانه خواهد بود تا جایی که آگاهی توسط فعل فهم با مفعول/موضوع فهمیده شده یک میگردد. بدینسان، چنانچه آگاهی الهی، کمال مقدس خداست، کلام الهی نیز، هنگام صدور، لزوما و بدون هیچ تفاوتی کاملا با منشأ یکی است. [منظور از تمایز یا یکی بودن در این پاراگراف، تمایز و یکی بودن ذاتیست]

پاسخ به اعتراض 3: صادر شدن از یک علت، که به بیرون  و متمایز بودن از آن علت بینجامد، با انگاره ی علت العلل، وقف ناپذیر است. با این حال، صدوری درونی و متحد [با منشأ]، به طریقه ی فعل آگاهی، در انگاره ی علت العلل جای دارد. برای مثال هنگامی که خانه ساز را علت خانه می خوانیم، هنر خانه ساز نیز ، در قضیه ی علت این خانه، جای دارد [...^[1]]. علت العلل بودن خدا نیز نسبت به هرآنچه که آفریده شده، به سان [علت بودن] معمار ، نسبت به موارد طراحی شده است.

تفسیر و شرح صدور در خدا:

در کتاب مقدس، نام هایی در خطاب به اشخاص تثلیث استفاده شده اند که بدون هیچ تردیدی بیانگر نوعی صدور در خدا میباشند، نمونه ی این اسامی، "پسر(که از پدر صادر میشود)" ؛ "کلمه(که از متکلم صادر میشود)"  یا "تصویر(که از منشأ صادر میشود)" میباشند. میبایست دقت کرد که افعال صدور در خدا، از ستون های الاهیات مسیحی و شرح دانشیک تثلیث میباشند که در ادامه، شرح  «چراییش» مطرح خواهد شد.

 حال اگر صدور باشد، این صدور میبایست یا درونی باشد یا خارجی. توماس آکویناس این دو دسته را چنین معرفی نموده:

زیرنویس:

[1]
این جمله، به دلیل داشتن بار معنایی یکسان با جمله ی پیشین و بر هم نزدن ادبیات پاراگرف مد نظر ترجمه نشد: