Taslis - تثلیث

تثلیث

«پاسخ به سوالات عام اسلام گرایان پیرامون تثلیث»

«پاسخ به سوالات عام اسلام گرایان پیرامون تثلیث»

اسلام گرایان، معمولا از دو جهت، به آموزه ی تثلیث حمله ور می گردند. نخست نقد تاریخی این آموزه است که ادعاهایی چون "نبود تثلیث حتی در کتاب مقدس خود مسیحیان" "تعلیم ندادن تثلیث توسط مسیح" و "متاخر و تحریفی بودن تثلیث" را در بر میگیرند. جهت دیگر، نقد به اصلاح شبه-منطقی این آموزه میباشند که در اکثر مواقع از طریق سفسطه های "1+1+1 = 1 نیست" "سه خدا نمیتوانند وجود داشته باشد" "سه خدا یک خدا نیستند" و از این قبیل اعتراضات پوشالین سطحی مطرح میشود. (البته اعتراضات دانشیک و فلسفی نیز از جناح فلاسفه ی مسلمان و سکولار نیز وارد شده اند که پاسخ آنها را در مقالات جداگانه با محتوایی غنی تر خواهیم داد).

در این پست، جستار های زیر به طور خلاصه وار مورد بررسی قرار خواهند گرفت:
(برای پیدا کردن آسان بخش ها، میتوانید بر روی عنوان های زیر کلیک کنید)

نقد تاریخی تثلیث:

آیا تثلیث آموزه ای متاخر است؟

آیا تثلیث در شورای نیقیه به مسیحیت افزوده شد؟
آیا تثلیث در کتاب مقدس مسیحیان تعلیم داده نشده؟
واژه ی تثلیث در کتاب مقدس وجود ندارد!
آیا تثلیث توسط عیسی مسیح تاریخی تعالیم داده شده؟
ما کتاب مقدس مسیحیان را الهی نمیشماریم، پس به سخنان عیسی کتاب مقدسی نیز اهمیتی نمی دهیم!

نقدِ به اصطلاح شبه-منطقی تثلیث:

1+1+1 مساوی با 1 نمیشود!
آیا تثلیث، سه خداییست؟
آیا تثلیث یک آموزه ی متناقض است؟

«آیا تثلیث آموزه ای متاخر است»

منجمله ی اعتراضات معمول اسلام گرایان این است که آموزه ی تثلیث، در شورای نیقیه به مسیحیت افزوده گشت. این در صورتیست که چنانچه دکتر والتر مارتین (Walter Martin) ، بنیان گذارChristian Research Institute ، بیان میدارد، شورای نقیه، اصلا شورایی پیرامون تثلیث نبوده، لکن کریستولوژی و منازعات آنتانیوس و آریوس (آریوس خود به تثلیث باورمند بوده است) [1].

وجود تثلیث در اواسط قرن دوم میلادی، (= 175 سال پیش از شورای نیقیه و 50 سال پس از دوران رسولان مسیح)، به صورت سیستماتیک و در سیاقی فلسفی، یک فاکت تاریخی میباشد. نوشتجات ترتولیان (Tertullian) ، نخستین پدر لاتین کلیسا (160-220 م.) ازجمله ی اسناد این واقعیت اند:

... پدر پسر و روح القدس، سه شخص هم ذات اند. ( Against Praxeas فصل 2)
تثلیثِ یک الوهیت - پدر پسر و روح القدس (On Modesty فصل 21)

در اسکندریه نیز کلمنت، یکی دیگر از پدران اولیه ی کلیسا (150-215) تثلیث را به شکلی سیستماتیک تبیین مینماید:

من نمیتوانم باور کنم که این سخنان (=مطالب انجیل یوحنا) در اشاره به چیزی جز تثلیث اقدس باشند. سومین روح القدس است و دومین پسری که همه چیز از طریق او و اراده ی پدر آفریده شد. (The Stromata کتاب 5 ، بخش 14)

در آثار کلمنت، شعری (hymn) تثلیثی نیز یافت میشود که احتمالا به دوران پیش از وی (= نیمه ی اول قرن دوم م.) خواهد رسید. ^[2] دانشنامه ی کاتولیک در باب باور وی مینویسد:

کلمنت، پیش از ایام مباحثات تثلیثی می زیسته. وی به سه لفظ در الوهیت باور داشت ... مطالعه ی دقیق آثار او نشان میدهند که وی به [تمایز شخصی پدر پسر و روح القدس] باور داشته است. دومین لفظ تثلیث [برای وی] کلمه بود ... کلمه ی متشخصی که همانا پسر است ... [در باور کلمنت] پسر به طور جاودانی مولود شده و تمامی صفات [ذاتی] پدر را نیز داراست. ^[3]

آموزه ی تثلیث در آثار دگر پدران قرن دوم تا اوایل قرن سوم میلادی، منجمله ی ایگناتیوس، ایرنیوس ، اوریجن و هیپولیتوس نیز نیز تعلیم داده شده است.

«آیا تثلیث در کتاب مقدس مسیحیان تعلیم داده شده؟»

کتاب مقدس، و بخصوص عهد جدید، با تفکری تثلیثی بنگارش درآمده. برای اثبات کتاب مقدسی تثلیث، به این مقاله رجوع کنید: «اثبات کتاب مقدسی تثلیث»

با این حال میبایست دقت کرد که کتاب مقدس در هیچ فرازی از واژه ی "تثلیث" استفاده نکرده است. آیا این موضوع نشان نا-تثلیثی بودن آموزه های کتاب مقدس اند؟ مسلما خیر! کتاب مقدس هیچ گاه خدا را با واژه ی شخص نیز خطاب نکرده ؛ ولی شکی نیست که خدای کتاب مقدسی، خدایی متشخص است که میتوان با او روابط شخصی، برقرار کرد.

«آیا تثلیث توسط عیسی مسیح تاریخی تعالیم داده می شده؟»

یک مسلمان، برای دریافتن حقیقت عیسی تاریخی، بدون نیاز به اینکه 27 کتاب عهد جدید را کلام خدا بداند، میتواند و میبایست این 27 اثر را، معتبر ترین اسناد تاریخی از عیسی دانسته و برای پژوهش تاریخی به آن ها متوسل گردد. درل باک (Darrell Bock) پروفسور سمینار تئولوژیک دالاس، و دانشمند کتاب مقدس، دلیل ارزش تاریخی عهد جدید را به دو دلیل دانسته ^[5]:

1. بخاطر افرادی که این آثار را نوشته اند: مسیحیان نسل اول، شاهدین مستقیم و شاگردان و نزدیکان عیسی.
2. زمانی که این آثار نوشته شده اند: بازه ی زمانی نگارش عهد جدید که از سال 33 میلادی (زمان مرگ-رستاخیر عیسی) - 90 میلادی میباشد. (نسل اول مسیحیان)

در آثار عهد جدید، لایه های قدیمی و متواتری موجود اند که مشخصا از نگر تاریخی، دارای ارزش والایی بوده و به احتمال بسیار بالا، به خود عیسی تاریخی میرسند (دقت شود که در تاریخ، چیز به نام قطعی وجود ندارد و مدعا ها همه بر اساس احتمال اند).

یکی از این فرازهای تاریخی در مقاله ی روبرو بررسی شده است: «عناصر تثلیثی در بیانات تاریخی عیسی: لوقا 22:10»

مسیح در بیانات تاریخیش، خود را پسر منحصر به فرد خدای پدر و در همرتبگی در شناخت با وی دانسته است(منبع Q بر اساس لوقا 22:10) (مرقس 12: 1-9). عیسی مشخصات خدای راستین، یهوه را به خود نسبت داده ، همچون: فرستادن انبیا (منبع Q بر اساس متی 34:23) ، نبوت در نام وی (منبع Q بر اساس متی 7: 22) ، گردآوری قوم اسرائیل(منبع Q بر اساس متی 23: 37-39)، پیش موجودیت (منبع Q بر اساس متی 23: 37-39)، بزرگتر بودن از انبیا (مرقس 12: 1-9) و خداوند، خدای موعود در ملاکی 1:3 ( منبع Q بر اساس لوقا 7: 18-28).
در بیانات تاریخی عیسی ، اقنوم روح القدس نیز نقش الوهی و برجسته ای ایفا میکند. از اشارات به او را میتوان در منبع Q بر اساس لوقا 11: 11-13 ؛ 10:12 ؛ 12: 11-12 ؛ 3: 6-17 و ... یافت. و مشخصا عیسی به "شمع اسرائیل" و توحید خداوندی نیز باور داشته است. (مرقس 12: 29)
بر این اساس است که عیسی تاریخی، یگانگی خدا را، نه در توحیدی مطلق بلکه در سه اقنوم که خود وی (پسر)، پدر و روح القدس باشند، می دانست.

«1+1+1 مساوی با 1؟»

اعتراض شده است که: "مسیحیان میگویند پدر خداست، پسر خداست و روح القدس خداست. پس سه خدا وجود دارند و این در تضاد با ادعای مسیحیان در باب یگانگی خداست."
در پاسخ میبایست عرض کرد که پدر پسر و روح القدس خدا هستند لکن، نه خدایان متفاوت. چنانچه گریگوری نیسا (Gregory of Nyssa) از بزرگترین فلاسفه ی مسیحی اولیه (کاپادوکیه) در اثر "نه سه خدا" (On "Not Three Gods") مینویسد: "پدر پسر و روح القدس در خداوندی/الوهیت یک هستند" در زبان ساده خداوندی پدر ، همان خداوندی پسر و همان خداوندی روح القدس است. آگوستین قدیس، برای شرح این موضوع از مثال "طلا" استفاده میکند. در نظر بگیرید که مجسمه، گردنبند و سکه ای از طلا دارید. میدانیم که مجسمه طلا است، گردند بند طلا است و سکه طلا است، ولی سه طلا یا سه عنصر طلا (Au) وجود ندارند، بلکه یک. چرا که طلای مجسمه همان طلای گردنبند و همان طلای سکه است. (دقت کنید در اینجا تثلیث را با مثال طلا قیاس نکرده ایم، بلکه همذات بودن را با مثال طلا نشان داده ایم)

«آیا تثلیث متناقض است؟»

ادعای متناقض بودن تثلیث، مغالطه ی حمله به مرد پوشالین است. این جستار را در مقاله ی روبرو شرح داده ایم: اعتراض 1= 3 نیست ، مغلطه ی پهلوان پنبه است!

در واقع معترض فرض میگیرد که مسیحیان هم به سه خدا و هم به یک خدا باورد دارد، یا اینکه هم به سه شخص و هم به سه شخص باور دارند در صورتی که هر دوی این تفکرات پوشالین بوده و مسیحیان هیچگاه چنین موضوعی را بیان نداشته اند. بلکه تثلیث بیانگر توحید خداوندی و سه گانگی تشخص خدا میباشد و این موضوع تناقض نیست چرا که تشخص و خداوندی دو قضیه (proposition) متفاوت میباشند.
قانون کلاسیک تناقض (Law of Contradiction)، به نقل از دانشنامه ی بریتانیکا، بیان میدارد که برای تمامی قضایای p محال است که p هم باشد و هم نباشد. [6]

(p · ∼p)∼

تثلیث بیان نمیدارد که p (سه) هست و نیست. (p معادل شخص یا ذات) لکن p (سه) هست و e (سه) نیست. و اینکه p، e نمی میباشد (p معادل شخص person و e معادل ذات essence):
(3p · ∼3e) ⇔ p ≠ e

و این موضوع، بر اساس قانون تناقض، یک گزاره ی متناقض شمرده نمی شود.

بر این اساس مشاهده مینماییم که اعتراضات اسلام گرایان، یا از ناآگاهی ایشان از تاریخ و منطق ناشی می شده یا عدم درک آموزه ی تثلیث.

بنمایه ها:

[1]
Ankerberg, John, dir. "John Ankerberg Show." Robert Sabin & Nathaniel Urshan vs. Walter Martin & Calvin Beisner. 1985.

[2]
The Instructor, Book 3 , Elucidations

[3]
Havey, F. (1908). Clement of Alexandria. In The Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company. Retrieved June 16, 2009 from New Advent: http://www.newadvent.org/cathen/04045a.htm

[4]
Esler, Philip Francis. Early Christian world. Page 572. London:
Routledge, 2000. Print

[5]

Bock, Darrell L. The Missing Gospels Unearthing the Truth Behind Alternative Christianities. Page 83. Nashville: Thomas Nelson, 2006. Print

[6]

"law of contradiction." Encyclopædia Britannica. 2009. Encyclopædia Britannica Online. 24 Jun. 2009 <http://www.britannica.com/EBchecked/topic/135368/law-of-contradiction>.

+ نوشته شده در یکشنبه سی و یکم خرداد 1388ساعت 0:3 توسط فیلیپ |

Taslis.blogfa.com by Philip is licensed under a Creative Commons Attribution-Noncommercial-Share Alike 3.0 United States Licens e

تمامی حقوق این وبلاگ و محتویاتش، بر اساس پروانه ی کریتیو کامنز برای وبلاگ Taslis.blogfa.com - فیلیپ محفوظ اند.
استفاده از محتوای این وبلاگ، در صورت انتساب، فعالیت های غیر تجاری و عدم تغییر متن، بلامانع است.